Diyalize başlayan pek çok hastanın aklına gelen ilk sorulardan biri şudur: Bir daha tatile gidebilecek miyim? Cevap evet. Diyaliz sizi bir şehre ya da bir merkeze bağlamaz. Bayramda memlekete gitmek, yazın sahile inmek, çocuklarınızın yanına taşınmak ya da memnun olmadığınız için merkez değiştirmek mümkündür. Yalnızca biraz önceden hazırlık ister. Bu yazıda hem kısa süreli misafir hasta olmayı hem de kalıcı olarak merkez değiştirmeyi anlatıyoruz.
Misafir hasta nedir?
Kendi merkeziniz dışında, belli bir süre için başka bir merkezde diyalize girmeye misafir hastalık denir. Tatil, aile ziyareti, iş seyahati ya da bayram gibi durumlarda gideceğiniz yerdeki bir merkez, sizin için o günlerde seans ayırır. Siz de döndüğünüzde kendi merkezinize devam edersiniz.
Ne zaman başvurmalı?
Ne kadar erken, o kadar iyi. Diyaliz merkezlerinin makine ve hemşire sayısı bellidir. Özellikle yaz aylarında tatil bölgelerindeki merkezler çok dolar. Gideceğiniz tarihten birkaç hafta önce o şehirdeki merkezleri arayın, yer olup olmadığını sorun. Bayram dönemlerinde de aynı yoğunluk yaşanır. Yerinizi kesinleştirmeden yola çıkmayın.
Yanınızda neler olmalı?
Gideceğiniz merkez sizi tanımadığı için tedavinizi kendi merkezinizden gelen bilgilere göre yapar. Kendi merkezinizden bir epikriz isteyin. Epikriz, tedavinizin özetidir. İçinde diyaliz reçeteniz, yani seans süreniz, kullanılan filtre, kuru ağırlığınız, kan sulandırıcı dozunuz ve diyaliz sıvısının özellikleri yazar. Bunun yanında son tahlil sonuçlarınızı ve kullandığınız ilaçların listesini de götürün.
Hepatit B, hepatit C ve HIV testleriniz özellikle önemlidir. Merkezler kan yoluyla bulaşan hastalıklara karşı diğer hastaları korumak için bu testlerin yakın tarihli olmasını ister. Kaç günlük ya da kaç aylık test kabul ettiklerini gideceğiniz merkeze önceden sorun ve gerekiyorsa testleri yola çıkmadan yaptırın. Hepatit B taşıyorsanız ayrı oda ve ayrı makine gerektiği için yer bulmak biraz daha zor olabilir. Bu durumda daha da erken başvurun.
Damar yolunuzla ilgili bilgiyi de unutmayın. Fistülünüz hangi kolda, ne zaman açıldı, girişte bir zorluk yaşanıyor mu? Kateteriniz varsa ne zaman takıldı, son pansumanı ne zaman yapıldı? Bunlar yeni ekibin işini çok kolaylaştırır.
Yolculuğu seans günlerinize göre planlayın
Yolculuk gününü seans günlerinize göre seçin. Kendi merkezinizdeki son seansınızla gideceğiniz merkezdeki ilk seansınız arasında uzun bir boşluk kalmamalı. İki seans arası uzadıkça vücudunuzda sıvı ve potasyum birikir, bu da kalbinizi zorlar. Mümkünse bir seanstan çıkıp ertesi gün yola çıkın, vardığınız yerde de seans gününüzü kaçırmayın.
Tatilde diyalizin kuralları tatile çıkmaz
Tatilde insan gevşer, sofralar uzar. Sıcak havada daha çok su içmek istersiniz, yaz meyveleri her yerdedir. Tatile çıkanlar ilk seansta sıklıkla fazla kiloyla gelir. Sıvı kısıtlamanızı ve potasyuma dikkat etmeyi bırakmayın. Bunları Susuzlukla Başa Çıkmak ve Potasyum Masum Değil yazılarımızda ayrıntılı anlattık. Fistülünüzü de koruyun. Ağır çanta taşımayın, saat ya da bileklik takmayın, o kolun üzerine yatmayın.
Kalıcı olarak merkez değiştirmek
Taşınma, ulaşım güçlüğü ya da memnuniyetsizlik gibi sebeplerle merkez değiştirmek istiyorsanız bu sizin hakkınızdır. Önce yeni merkezi kendiniz gezin ve size uygun olup olmadığına karar verin. Bu konuda Diyaliz Merkezi Seçerken Nelere Dikkat Etmeli yazımız yol gösterebilir. Kararınızı verdikten sonra mevcut merkezinize bildirin ve epikrizinizi isteyin. İki merkez arasındaki geçişi seans günlerinizi aksatmayacak şekilde planlayın.
Yeni merkezde ilk günler
Yeni merkezdeki hekim tedavinize, getirdiğiniz epikrizdeki reçeteye göre başlar. Bu doğru olandır. Sizi henüz tanımayan bir hekimin, ilk seansta tedavinizi değiştirmesi riskli olur. Hekim sizi birkaç seans izler, tahlillerinize bakar, seans sırasında tansiyonunuzu ve kilo kaybınızı görür, sonra gerekiyorsa düzenleme yapar. İlk seanslarda kendinizi farklı hissederseniz bunu hemen hemşirenize ve hekiminize söyleyin.
Bir de şunu bilin: yeni ekip sizi tanıdıkça siz de onları tanıyacaksınız. İlk haftalarda biraz yabancılık hissetmeniz normaldir. Diyaliz uzun bir yol ve o yolda nerede olursanız olun, doğru hazırlıkla güvenle devam edebilirsiniz.