Kaşıntı, diyaliz hastalarının en çok yakındığı ama en az konuşulan sorunlarından biri. Gece uykunuzu bölebilir, gün içinde huzurunuzu kaçırabilir. İyi haber şu: sebebi bulunduğunda büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.
En sık sebep: fosfor
Benim hastalarımda kaşıntının en sık sebebi, yüksek fosforla birlikte seyreden cilt kuruluğu. Diyaliz yetersiz olduğunda da kaşıntı görülebilir, ama bunu diyaliz süresini ve dozunu ayarlayarak aşabiliyoruz. Asıl kontrol edemediğimiz şey fosfor alımı. Fosfor uzun süre yüksek seyrettikçe cilt de kurur. İşte o zaman kaşıntıyla mücadele başlar.
Fosforun hangi yiyeceklerde saklandığını ve ilacın neden yemekle alınması gerektiğini "Fosfor Tuzağı: Az Yemek Değil, Doğru Yemek" yazımızda anlattık. Kaşıntınız varsa o yazıyla başlayın.
Tedaviye nereden başlıyoruz?
Önce fosforu düşürmek için ilaçlarınızı yeniden ve sıkı bir şekilde düzenliyoruz. Sebep ortadan kalkmadan sadece kaşıntıyı bastırmaya çalışmak, sızdıran musluğun altına kova koymaya benzer.
Sonra kuru cildiniz için nemlendirici kremler ve kaşıntıyı azaltan antihistaminik ilaçlar reçete ediyoruz. Bu ilaçların bazıları uyku hali yapabilir; hangisini ne zaman alacağınızı hekiminize sorun ve kendi başınıza ilaç kullanmayın.
Bütün bunlara rağmen kaşıntınız geçmiyorsa bunu mutlaka söyleyin. Diyaliz hastalarındaki kaşıntı için kullanılabilecek başka tedavi seçenekleri de var.
Banyoda ve günlük hayatta
Banyo yaparken sabun yerine bebek şampuanı kullanın. Bebek ürünleri cildi daha az kurutur. Çok sıcak su da cildi kurutur; ılık suyu tercih edin.
Banyodan sonra cildiniz hâlâ hafif nemliyken bebek losyonu ya da bebek yağı sürün. Nem cildin içinde hapsolur, kuruluk azalır.
Banyoda kesinlikle kese yapmayın. Kese, zaten kuru ve hassas olan cildi tahriş eder, kaşıntıyı artırır.
Pamuklu giysiler giyin. Yün ve sentetik kumaşlar cildi kaşındırabilir.
Tırnaklarınızı kısa tutun. Kaşınmadan tamamen kaçınmak zor; kısa tırnak en azından cildinizi yaralamaz.
Kolonya sürmeyin
Kaşınmaktan tahriş olmuş yerlere kesinlikle kolonya sürmeyin. Kolonya ilk anda serinlik verir ama içindeki alkol cildi daha da kurutur, yaralı ciltte yanma yapar ve kaşıntıyı bir süre sonra daha da artırır.
Kaşıntı "sadece kaşıntı" değildir; vücudunuzun fosforla ilgili size bir şey söyleme şeklidir. Fosforu düşürün, cildinizi nemli tutun, kendinize iyi bakın. Kaşıntınızı bir sonraki seansta mutlaka konuşalım.