Seansın sonuna doğru baldırınız aniden taş gibi sertleşiyor, ayak parmaklarınız kendiliğinden kıvrılıyor. Diyaliz hastalarının çoğu bu ağrıyı tanır. Kramp korkutucu ve canınızı yakan bir şey ama nedenini bilirseniz önünü almak da kolaylaşır.

Ne zaman ve kimde olur?

Kramplar en çok seansın son 1-1,5 saatinde ortaya çıkıyor. Önce bacaklarda başlıyor, bazen ellerde de kasılmalar görüyoruz.

İki seans arasında fazla kiloyla gelen hastalarda kramp çok daha sık. Sebebi tansiyon düşmesiyle aynı: fazla kiloyla geldiğinizde makinenin kısa sürede çok sıvı çekmesi gerekir. Seans ilerledikçe damarlardaki sıvı azalır, kaslara giden kan akımı düşer ve kaslar kasılmaya başlar. Seansın sonuna doğru çıkmasının nedeni de bu. Bu konuyu "Seansta Tansiyonunuz Düşüyorsa" yazımızda ayrıntılı anlattık.

Seansta ne yapıyoruz?

Kramp başladığında önce hasta yatarken germe hareketleri yapıyor, kasılan yere masaj uyguluyoruz.

Kramp geçmezse diyalize 15 dakika kadar ara veriyoruz ve damardan 150-200 cc kadar şekerli serum (yüzde 10 dekstroz) veriyoruz. Bu çoğu hastayı rahatlatıyor.

Kramplar yine de devam ederse ve hastanın durumu uygunsa, onu ayağa kaldırıp yardımla kısa bir mesafe yürütmeyi deniyoruz. Kas çalışınca kasılma çoğu zaman çözülüyor.

Evde kramp olursa

Evde de kramp olursa germe ve masaj öneriyorum.

Baldır krampında bacağınızı düz uzatın ve ayak parmaklarınızı kendinize doğru çekin. Elinizle ulaşamıyorsanız ayağınıza bir havlu dolayıp iki ucundan çekebilirsiniz. Ayaktaysanız ellerinizi duvara dayayın, krampa giren bacağı geride, topuğu yerde tutarak baldırınızı gerin. Ardından kasılan yere yavaş, dairesel hareketlerle masaj yapın.

Önlemek için

En etkili önlem yine aynı: iki diyaliz arasında fazla kiloyla gelmemek. 3-3,5 kiloyu geçmeyen hastalarda seans hem tansiyon hem kramp açısından çok daha rahat geçiyor. Kilonun büyük kısmı su, suyun çoğu da susuzluktan, susuzluğun başlıca sebebi de tuz. Tuzu azaltmak krampı da azaltır.

Gece yatarken krampı olan, özellikle de uyku sorunu yaşayan bazı hastalarıma magnezyum preparatı öneriyorum. Ancak burada çok önemli bir uyarı var: böbrekleriniz çalışmadığı için magnezyum vücudunuzdan atılamaz ve birikebilir. Fazlası kalp ritmini bozabilir, kaslarda güçsüzlüğe yol açabilir. Magnezyumu, eczaneden alınan "kas gevşetici" takviyeleri ya da kramp için önerilen herhangi bir ürünü kesinlikle kendi başınıza kullanmayın. Size uygun olup olmadığına, hangi dozda alacağınıza diyaliz hekiminiz karar verir.

Diyabetliyseniz şekerinize de bakın

Diyabet hastası olup kramp yaşayan hastalarımda şeker takibi istiyorum, gerekirse insülin dozunu yeniden düzenliyorum. Çünkü evde olan krampların önemli bir kısmı düşük şekerle ilişkili olabiliyor.

Böbrekler insülinin vücuttan temizlenmesinde de rol oynar. Böbrek yetmezliğinde insülin vücutta daha uzun kalır. Bu yüzden yıllardır kullandığınız aynı doz, zamanla şekerinizi daha fazla düşürebilir. Özellikle gece olan kramplarda terleme, titreme, çarpıntı ya da kâbus görerek uyanma da varsa şekerinizi ölçün. Düşükse bunu hekiminize mutlaka söyleyin; doz ayarı gerekebilir.

Ne zaman haber vermelisiniz?

Seans sırasında kramp başladığı anda hemşirenize söyleyin; erken müdahale ağrıyı kısaltır. Krampla birlikte baş dönmesi, esneme ya da bulantı varsa tansiyonunuz da düşüyor olabilir. Evde sık tekrarlayan, uykunuzu bölen ya da şeker düşüklüğüyle birlikte olan kramplarınız varsa bir sonraki seansta mutlaka anlatın.

Kramp, vücudunuzun "bu seans bana fazla geldi" deme şeklidir. Kilonuzu kontrol altında tuttukça o mesajı daha az duyarsınız.